Cyanokit – edukacyjna ulotka dla pacjenta

Cyanokit to lek stosowany w nagłych przypadkach podejrzenia zatrucia cyjankami. Poniższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarza ani zaleceń personelu medycznego.

1. Nazwa leku i postać

Nazwa: Cyanokit

Postać: proszek do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej (IV)

Dostępne warianty opakowań (jeśli na rynku):

• Cyanokit proszek do sporządzania roztworu do infuzji 2,5 g (fiolka)

Uwaga: Lek jest przeznaczony do stosowania wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny (ZRM, SOR, oddziały szpitalne).

2. Substancja czynna

Hydroksykobalamina – związek kobaltu (forma witaminy B12) w dużej dawce, który wiąże cyjanki i tworzy nietoksyczny kompleks (cyjanokobalaminę) wydalany przez nerki.

3. Wskazania do stosowania

Leczenie podejrzenia zatrucia cyjankami u dorosłych i dzieci, m.in.:

• po ekspozycji na dym pożarowy w zamkniętych pomieszczeniach,
• po wdychaniu gazów zawierających cyjanki,
• po spożyciu lub kontakcie z solami cyjanków,
• po narażeniu zawodowym.

Podanie powinno odbyć się jak najszybciej, na podstawie obrazu klinicznego, bez oczekiwania na potwierdzenie laboratoryjne. Lek stosuje się równolegle ze standardowymi czynnościami ratunkowymi (tlenoterapia 100%, wsparcie oddechowo‑krążeniowe).

4. Dawkowanie i sposób podawania

Podawanie: wyłącznie dożylnie, przez personel medyczny.

• Dorośli: dawka początkowa 5 g podana w ciągu ok. 15 minut. W razie utrzymywania się objawów można podać drugą dawkę 5 g (wlew 15 minut do 2 godzin w zależności od stanu). Maksymalna dawka całkowita: 10 g.
• Dzieci: dawka początkowa 70 mg/kg masy ciała (maks. 5 g). W razie potrzeby można podać drugą dawkę 70 mg/kg (maks. 5 g). Dawka całkowita nie powinna przekroczyć 140 mg/kg ani 10 g.

Informacyjnie (dla pacjenta, nie do samodzielnego stosowania): fiolkę 2,5 g zwykle rozpuszcza się w 100 ml odpowiedniego rozpuszczalnika (np. 0,9% NaCl), uzyskując roztwór o stężeniu ok. 25 mg/ml. Roztwór ma intensywnie czerwone zabarwienie i podaje się go przez zestaw do infuzji z filtrem. Nie mieszać w tej samej linii z innymi lekami bez jej przepłukania.

Lek nie jest przeznaczony do profilaktyki ani do samodzielnego użycia przez pacjentów.

5. Działania niepożądane

Jak każdy lek, Cyanokit może powodować działania niepożądane. Nie u każdego one wystąpią. Najczęstsze, zwykle przemijające:

• czerwone zabarwienie skóry, błon śluzowych i moczu (chromaturia) – może utrzymywać się kilka dni do tygodnia lub dłużej,
• bóle głowy, zawroty, uczucie gorąca, zaczerwienienie,
• nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha,
• zwiększenie lub, rzadziej, spadek ciśnienia tętniczego; przyspieszenie akcji serca,
• wysypka, świąd, trądzikopodobne zmiany skórne,
• reakcje w miejscu wlewu (ból, zaczerwienienie, obrzęk),
• przejściowe zaburzenia wyników badań laboratoryjnych (patrz niżej).

Poważne działania niepożądane (wymagają pilnego kontaktu z lekarzem):

• reakcje nadwrażliwości, w tym ciężka reakcja alergiczna (obrzęk, świszczący oddech, duszność, pokrzywka),
• zaburzenia czynności nerek (rzadko) – objawy: zmniejszenie ilości moczu, ból w okolicy lędźwiowej, obrzęki.

Wpływ na badania diagnostyczne: intensywna czerwona barwa leku może zafałszowywać wyniki wielu oznaczeń (np. pulsoksymetria, gazometria, oznaczenia kreatyniny, bilirubiny, glukozy, kinazy kreatynowej, methemoglobiny i karboksyhemoglobiny). Efekt ten może utrzymywać się przez kilka dni po podaniu.

6. Przeciwwskazania

• nadwrażliwość (uczulenie) na hydroksykobalaminę, kobalt lub którykolwiek składnik leku.

W sytuacjach zagrożenia życia z powodu zatrucia cyjankami leczenie Cyanokitem nie powinno być opóźniane – praktycznie nie ma bezwzględnych przeciwwskazań w takich okolicznościach.

7. Interakcje z innymi lekami

• Nie mieszać z innymi lekami w tej sameej strzykawce ani linii dożylnej (bez przepłukania), ponieważ może dochodzić do niezgodności i adsorpcji.
• Nitraty i donory tlenku azotu (np. nitrogliceryna, nitroprusydek): hydroksykobalamina może wiązać NO i osłabiać działanie hipotensyjne tych leków; decyzję o jednoczesnym stosowaniu podejmuje lekarz.
• Inne odtrutki na cyjanki (azotyn sodu, tiosiarczan sodu): mogą być rozważane równolegle w warunkach szpitalnych; nie należy ich podawać w tej samej linii bez przepłukania.
• Hemodializa i urządzenia medyczne: roztwór może barwić filtry dializacyjne i zakłócać działanie czujników optycznych.
• Badania laboratoryjne: liczne metody fotometryczne mogą dawać wyniki fałszywie zawyżone lub zaniżone – poinformuj personel, że otrzymałeś/otrzymałaś Cyanokit.

8. Uwagi dla pacjenta

• Po podaniu możesz zauważyć czerwone zabarwienie skóry, moczu, potu, śliny i łez – to normalne i przemijające. Ubrania i soczewki kontaktowe mogą ulec trwałemu odbarwieniu.
• Możliwe są bóle i zawroty głowy, uczucie osłabienia; do czasu poprawy nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn.
• W razie zaleceń lekarza pij odpowiednią ilość płynów, by ułatwić wydalanie kompleksów cyjanku (o ile nie masz przeciwwskazań kardiologicznych lub nerkowych).
• Jeśli masz chorobę nerek, nadciśnienie, uczulenie na kobalt lub przyjmujesz azotany – poinformuj o tym personel medyczny.
• Ciąża i karmienie piersią: w zatruciu cyjankami leczenie jest pilne i zwykle korzyści przeważają potencjalne ryzyko. Hydroksykobalamina może przenikać do mleka; lekarz może zalecić czasowe przerwanie karmienia piersią i indywidualny plan jego wznowienia.
• Skontaktuj się z lekarzem, jeśli po wypisie wystąpią: nasilająca się duszność, uogólniona wysypka/obrzęk, bardzo mała ilość moczu, ból w okolicy nerek, utrzymujące się silne bóle głowy lub ciemny mocz dłużej niż tydzień.
• Poinformuj o podaniu Cyanokitu każdego lekarza oraz pracownię diagnostyczną (możliwe zafałszowania wyników).

9. Ostrzeżenie edukacyjne

W przypadku podejrzenia zatrucia cyjankami natychmiast wezwij pomoc (112/999). Cyanokit jest odtrutką podawaną wyłącznie przez personel medyczny i nie zastępuje podstawowych czynności ratunkowych ani tlenoterapii. Niniejszy opis ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. O sposobie leczenia decyduje lekarz, biorąc pod uwagę stan kliniczny pacjenta.