MenQuadfi – ulotka edukacyjna dla pacjenta
Szczepionka przeciwko meningokokom (A, C, W, Y) – profilaktyka inwazyjnej choroby meningokokowej wywołanej przez Neisseria meningitidis.
1. Nazwa leku i postać
Nazwa: MenQuadfi
Postać: roztwór do wstrzykiwań (roztw. do wstrz.).
Warianty opakowań:
- MenQuadfi roztw. do wstrz. () – 1 fiolka
Szczepionka jest przeznaczona do podania wyłącznie przez personel medyczny.
2. Substancja czynna
Oczyszczone polisacharydy otoczkowe meningokoków serogrup A, C, W i Y (Neisseria meningitidis), skoniugowane z toksoidem tężcowym (MenACWY-TT). Szczepionka nie zawiera żywych bakterii.
3. Wskazania do stosowania
MenQuadfi jest szczepionką do czynnego uodparniania przeciw inwazyjnej chorobie meningokokowej wywołanej przez serogrupy A, C, W i Y. Może być stosowana u niemowląt od 12. miesiąca życia, dzieci, młodzieży i dorosłych.
Szczególnie zalecana:
- osobom podróżującym lub mieszkającym w regionach o zwiększonej zapadalności (np. tzw. pas meningokokowy, pielgrzymki, studia/praca za granicą),
- osobom z podwyższonym ryzykiem ciężkiego przebiegu (np. brak śledziony, niedobory dopełniacza, leczenie immunosupresyjne),
- młodzieży i młodym dorosłym mieszkającym w skupiskach (internaty, akademiki, koszary),
- zgodnie z krajowymi programami i zaleceniami epidemiologicznymi.
Uwaga: szczepionka nie chroni przed zakażeniami meningokokami serogrupy B ani innymi drobnoustrojami.
4. Dawkowanie i sposób podawania
Standardowe dawkowanie: jedna dawka 0,5 ml podawana domięśniowo (IM).
Miejsce wstrzyknięcia:
- u dzieci do około 2–3 lat – przednio-boczna część uda,
- u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych – mięsień naramienny (ramię).
Dawka przypominająca (booster): może być zalecana osobom utrzymującym narażenie na zakażenie lub zgodnie z krajowymi zaleceniami (np. co 3–5 lat w wybranych grupach ryzyka). O terminie decyduje lekarz.
Sposób podawania: wyłącznie domięśniowo. Nie wstrzykiwać dożylnie, podskórnie ani śródskórnie.
W przypadku jednoczesnego podawania innych szczepionek należy zastosować różne miejsca wstrzyknięcia.
5. Działania niepożądane
Jak każda szczepionka, MenQuadfi może powodować działania niepożądane. Zazwyczaj są one łagodne i przemijają w ciągu 1–3 dni.
Bardzo częste/częste:
- ból, tkliwość, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
- ból głowy, zmęczenie, drażliwość (u małych dzieci), senność,
- gorączka, dreszcze, złe samopoczucie,
- bóle mięśni i stawów, nudności, zmniejszony apetyt (u dzieci).
Niezbyt częste/rzadkie:
- omdlenie lub zawroty głowy bezpośrednio po iniekcji (reakcja wazowagalna),
- reakcje nadwrażliwości, wysypka, świąd.
Bardzo rzadkie/ciężkie (wymagają pilnej pomocy):
- silna reakcja alergiczna (anafilaksja): świszczący oddech, obrzęk twarzy/języka, trudności w oddychaniu, pokrzywka, nagłe osłabienie.
Po szczepieniu zaleca się pozostanie w poczekalni przez około 15 minut.
6. Przeciwwskazania
- nadwrażliwość (alergia) na substancję czynną lub którykolwiek składnik szczepionki, w tym toksoid tężcowy,
- ciężka, ostra choroba przebiegająca z wysoką gorączką – szczepienie należy odroczyć,
- przebyta ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce szczepionki meningokokowej ACWY.
Szczególne środki ostrożności: zaburzenia krzepnięcia/małopłytkowość lub leczenie przeciwzakrzepowe (zwiększone ryzyko krwawienia w miejscu iniekcji) – poinformuj lekarza.
7. Interakcje z innymi lekami
- Szczepionkę można podawać równocześnie z innymi szczepionkami – w różne miejsca ciała.
- Leki i choroby obniżające odporność (np. terapii biologiczne, kortykosteroidy w dużych dawkach, chemioterapia, wrodzone/nabyte niedobory odporności) mogą zmniejszać odpowiedź poszczepienną.
- Leczenie przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, DOAC) – ryzyko krwawienia w miejscu iniekcji; możliwe dostosowanie techniki podania.
- Brak znanych istotnych interakcji z pokarmem czy alkoholem, jednak nadmierne spożycie alkoholu wokół terminu szczepienia nie jest zalecane.
Ciąża i karmienie piersią: decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. W razie wysokiego narażenia szczepienie może być rozważone.
8. Uwagi dla pacjenta
- Szczepionka nie chroni przed serogrupą B – w razie potrzeby zapytaj o szczepionkę przeciwko MenB.
- Pełna ochrona rozwija się zwykle w ciągu 2–3 tygodni po szczepieniu.
- Po iniekcji mogą wystąpić przejściowe objawy; w razie gorączki rozważ leki przeciwgorączkowe zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego kończyną, w którą podano zastrzyk, przez 24 godziny.
- Jeśli wystąpią silne lub utrzymujące się objawy, skontaktuj się z lekarzem.
- Prowadzenie pojazdów/obsługa maszyn: jeśli czujesz się źle (np. zawroty głowy), odłóż te czynności.
- Przechowywanie i transport odbywa się w placówce medycznej (zwykle 2–8°C, nie zamrażać).
- Zabierz na szczepienie listę stosowanych leków i informacji o chorobach przewlekłych oraz wcześniejszych reakcjach poszczepiennych.
9. Ostrzeżenie edukacyjne
Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej porady lekarskiej ani oficjalnej Charakterystyki Produktu Leczniczego/ulotki producenta. O schemacie szczepienia, wskazaniach do dawki przypominającej oraz ewentualnych przeciwwskazaniach decyduje lekarz zgodnie z aktualnymi zaleceniami medycznymi i epidemiologicznymi.