1. Nazwa leku i postać

Nazwa: Nova T 380

Postać: wkładka domaciczna (miedziana, bez hormonów) – antykoncepcja wewnątrzmaciczna (IUD).

Warianty opakowań:

• Nova T 380 wkładka domaciczna — 1 szt.

Opis: elastyczna wkładka w kształcie litery „T” z nawiniętym drutem miedzianym.

2. Substancja czynna

Miedź (Cu) – łączna powierzchnia aktywna miedzi ok. 380 mm². Wkładka stopniowo uwalnia jony miedzi, które działają miejscowo w jamie macicy, zapobiegając zapłodnieniu i zagnieżdżeniu komórki jajowej.

3. Wskazania do stosowania

• Długoterminowa antykoncepcja dla osób poszukujących skutecznej metody bez hormonów (skuteczność szacunkowo >99%).
• Antykoncepcja awaryjna: możliwe założenie do 5 dni po niezabezpieczonym stosunku (decyduje lekarz).

Uwaga: Wkładka nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (STI). Dla ochrony przed STI zaleca się prezerwatywy.

4. Dawkowanie i sposób podawania

• Założenie i usunięcie: wyłącznie przez wykwalifikowanego lekarza lub przeszkolonego specjalistę ochrony zdrowia.
• Termin założenia:
  • Najczęściej w ciągu 7 dni od początku miesiączki.
  • Po porodzie: zwykle po pełnym obkurczeniu macicy (najczęściej ≥6 tygodni), decyzja należy do lekarza.
  • Po poronieniu/aborcji: możliwe niezwłocznie, jeśli nie ma cech zakażenia.
  • Jako antykoncepcja awaryjna: do 5 dni po niezabezpieczonym stosunku.
• Okres działania: do 5 lat. Po tym czasie należy usunąć lub wymienić wkładkę.
• Kontrole:
  • Pierwsza wizyta kontrolna: po 4–12 tygodniach od założenia.
  • Następnie zwykle raz w roku lub zgodnie z zaleceniem lekarza.
  • Samokontrola nitek: raz w miesiącu (po miesiączce) delikatnie wyczuj nitki w pochwie. Jeśli nitek nie wyczuwasz, są znacznie dłuższe/krótsze lub partner czuje twardy plastik – skontaktuj się z lekarzem.
• Po założeniu: możliwe skurcze i plamienie przez kilka dni. W razie potrzeby można stosować leki przeciwbólowe (np. ibuprofen lub paracetamol, o ile lekarz nie zaleci inaczej).
• Zalecenia po zabiegu: przez 24–48 godzin zwykle zaleca się unikać współżycia, tamponów i kubeczków menstruacyjnych (postępować zgodnie z zaleceniem lekarza).
• Usunięcie: w dowolnym momencie na życzenie pacjentki; płodność zwykle szybko wraca do stanu sprzed założenia.

5. Działania niepożądane

Nie u każdej osoby wystąpią działania niepożądane. Najczęstsze zwykle ustępują w pierwszych miesiącach.

• Bardzo częste/częste: bolesne skurcze podbrzusza po założeniu, obfitsze i dłuższe miesiączki, plamienia między miesiączkami, ból podczas miesiączki.
• Niezbyt częste: omdlenie lub zawroty głowy w trakcie/po założeniu (reakcja wazowagalna), ból pleców, dyskomfort podczas współżycia.
• Rzadkie:
  • Wypadnięcie wkładki (całkowite lub częściowe).
  • Stan zapalny miednicy mniejszej (PID), zwłaszcza w ciągu pierwszych 20 dni po założeniu.
  • Perforacja (przebicie) ściany macicy podczas zakładania (bardzo rzadka).
  • Reakcja nadwrażliwości na miedź.
  • Niedokrwistość wtórna do obfitych krwawień.
• Jeśli dojdzie do ciąży z wkładką: zwiększone ryzyko ciąży pozamacicznej. Objawy alarmowe: silny ból jednostronny brzucha, ból barku, omdlenie, nietypowe krwawienie – pilny kontakt z lekarzem.

Natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpi: gorączka, nasilający się ból podbrzusza, cuchnąca wydzielina z pochwy, bardzo obfite krwawienie, brak wyczuwalnych nitek, podejrzenie ciąży, objawy zakażenia przenoszonego drogą płciową.

6. Przeciwwskazania

• Ciąża lub podejrzenie ciąży.
• Ostry stan zapalny narządów miednicy mniejszej, poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy, nieleczona infekcja narządów płciowych (np. rzeżączka, chlamydioza).
• Niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych.
• Wady macicy lub duże mięśniaki zniekształcające jamę macicy.
• Nadwrażliwość/alergia na miedź, choroba Wilsona (zaburzenia metabolizmu miedzi).
• Nowotwory złośliwe szyjki macicy lub trzonu macicy (w trakcie diagnostyki/leczenia – decyzja należy do lekarza).
• Świeży poród (do czasu pełnej inwolucji macicy – decyzja lekarza).

Szczególna ostrożność: zwiększone ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową (np. wielu partnerów), immunosupresja – wymaga indywidualnej oceny ryzyka/korzyści przez lekarza.

7. Interakcje z innymi lekami

• Wkładka miedziana działa miejscowo – nie są znane istotne interakcje z lekami doustnymi czy antybiotykami.
• Badania obrazowe/MRI: miedź nie jest ferromagnetyczna; zazwyczaj wkładki miedziane są kompatybilne z badaniem MRI. Zawsze poinformuj personel pracowni obrazowej o posiadanej wkładce.
• Produkty menstruacyjne: podczas używania kubeczka menstruacyjnego istnieje ryzyko przypadkowego przesunięcia lub wysunięcia wkładki – zachowaj ostrożność, najpierw przerwij podciśnienie, a następnie delikatnie wyjmij kubeczek; regularnie kontroluj długość nitek.
• Preparaty dopochwowe (globulki, żele): brak istotnego wpływu na skuteczność wkładki, ale stosuj zgodnie z zaleceniem lekarza.

8. Uwagi dla pacjenta

• Przed założeniem lekarz może wykonać badanie ginekologiczne i ewentualne testy w kierunku STI/cytologię.
• Wkładka nie wpływa na płodność po usunięciu – możliwość zajścia w ciążę wraca zwykle szybko.
• Podczas karmienia piersią wkładka może być stosowana; ryzyko perforacji podczas zakładania może być nieco większe – decyzja należy do lekarza.
• Jeśli miesiączki staną się znacznie obfitsze lub bardziej bolesne i nie ustępują po kilku cyklach, skonsultuj się z lekarzem.
• Stosowanie prezerwatyw jest zalecane dla ochrony przed STI.
• Gdy miesiączka spóźnia się ponad 7 dni lub pojawiają się objawy ciąży – wykonaj test ciążowy i skontaktuj się z lekarzem.
• Unikaj samodzielnych prób manipulacji wkładką/nitkami poza delikatną samokontrolą ich obecności.
• Jeśli planujesz usunięcie/wymianę, umów termin w ostatnich dniach cyklu lub stosuj dodatkowe zabezpieczenie na 7 dni przed usunięciem (aby uniknąć nieplanowanej ciąży).

9. Ostrzeżenie edukacyjne

Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej, diagnozy ani zaleceń terapeutycznych. O sposobie założenia, przeciwwskazaniach i ewentualnych działaniach niepożądanych decyduje lekarz po ocenie indywidualnej sytuacji pacjentki. W razie wątpliwości lub niepokojących objawów niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub udaj się do najbliższego punktu pomocy medycznej.