1. Nazwa leku i postać

NovoRapid, roztwór do wstrzyknięć, stężenie 100 jednostek/ml.

Warianty opakowań

• NovoRapid roztwór do wstrzyknięć (100 j./ml) – 1 fiolka 10 ml.

2. Substancja czynna

Insulina aspart – szybko działający analog insuliny ludzkiej. Początek działania zwykle w ciągu 10–20 minut, szczyt po ok. 1–3 godzinach, czas działania do 3–5 godzin (wartości orientacyjne, indywidualnie zmienne).

3. Wskazania do stosowania

Leczenie cukrzycy typu 1 i typu 2 u dorosłych, młodzieży i dzieci, gdy wymagane jest leczenie insuliną. Może być stosowany w wielokrotnych wstrzyknięciach podskórnych, w osobistych pompach insulinowych oraz – w warunkach szpitalnych – dożylnie pod nadzorem personelu medycznego.

4. Dawkowanie i sposób podawania

• Dawka jest indywidualna i ustalana przez lekarza na podstawie glikemii, zapotrzebowania na węglowodany, aktywności fizycznej i innych czynników. Typowy dobowy zakres całkowitej insuliny u dorosłych wynosi zwykle 0,5–1,0 j./kg mc., ale może się różnić.
• Czas podania: bezpośrednio przed posiłkiem (0–10 minut) lub wyjątkowo tuż po posiłku – zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Droga podania: podskórnie w powłoki brzuszne, udo, pośladek lub ramię. Rotuj miejsca wstrzyknięć, aby ograniczyć ryzyko zmian w tkance podskórnej.
• Schematy leczenia: zwykle w skojarzeniu z insuliną bazalną (długodziałającą) lub w pompie insulinowej (nie mieszać z innymi insulinami w zbiorniku pompy).
• Dożylne podanie wyłącznie w warunkach szpitalnych przez personel medyczny.
• Modyfikacje dawki: choroby nerek lub wątroby, infekcje, stres, zmiana diety lub aktywności, ciąża i połóg, podróże przez strefy czasowe – mogą wymagać korekt dawki i częstszej kontroli glikemii.
• Nie wstrzykiwać domięśniowo. Mieszanie w jednej strzykawce tylko jeśli zaleci lekarz (najczęściej z NPH) i z zachowaniem prawidłowej techniki; nie mieszać w pompie.

Instrukcje praktyczne

• Roztwór powinien być przejrzysty, bezbarwny i bez cząstek. Nie używaj, jeśli jest mętny, przebarwiony lub zawiera osad.
• Stosuj jałowe, jednorazowe igły; nie udostępniaj sprzętu innym osobom.
• Regularnie monitoruj glikemię (glukometr/CGM). Zawsze miej przy sobie szybko przyswajalną glukozę na wypadek hipoglikemii.

5. Działania niepożądane

Jak każdy lek, NovoRapid może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Najczęstsze

• Hipoglikemia (za niski poziom cukru we krwi): poty, drżenie, głód, kołatanie serca, ból głowy, niepokój, zaburzenia koncentracji lub widzenia. Ciężka hipoglikemia może prowadzić do utraty przytomności lub drgawek – wymaga natychmiastowej pomocy.

Inne możliwe

• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia: ból, zaczerwienienie, świąd, obrzęk.
• Zmiany w tkance podskórnej (lipoatrofia lub lipohipertrofia) – zapobiegaj poprzez rotację miejsc iniekcji.
• Obrzęki wynikające z zatrzymania płynów (zwykle przemijające).
• Reakcje alergiczne, w tym rzadko uogólnione (pokrzywka, duszność, spadek ciśnienia) – wymagają pilnej pomocy.
• Przejściowe nasilenie retinopatii cukrzycowej lub neuropatii bólowej podczas szybkiej poprawy kontroli glikemii.

W przypadku niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.

6. Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość na insulinę aspart lub którykolwiek składnik preparatu.
• Występowanie hipoglikemii.

7. Interakcje z innymi lekami

Niektóre leki mogą zmieniać zapotrzebowanie na insulinę lub maskować objawy hipoglikemii.

Leki nasilające działanie insuliny (większe ryzyko hipoglikemii)

• Leki przeciwcukrzycowe: doustne, inhibitory DPP-4, agoniści GLP-1, inhibitory SGLT2 (często wymagają redukcji dawki insuliny).
• ACE inhibitory, ARB, niektóre beta-blokery selektywne, salicylany (np. aspiryna), inhibitory MAO, sulfonamidy, anaboliczne steroidy, pentoksyfilina, alkohol.

Leki osłabiające działanie insuliny (ryzyko hiperglikemii)

• Glikokortykosteroidy, sympatykomimetyki (np. adrenalina, salbutamol), hormony tarczycy, tiazydowe diuretyki, niektóre hormonalne środki antykoncepcyjne, danazol, ryfampicyna/ryfabutyna, izoniazyd, inhibitory proteazy, atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. olanzapina), niacyna.

Inne istotne interakcje i środki ostrożności

• Beta-blokery mogą maskować objawy hipoglikemii (np. drżenie, kołatanie serca); zwracaj uwagę na potliwość i nagły głód.
• Pioglitazon + insulina: ryzyko zatrzymania płynów i niewydolności serca – wymaga czujności klinicznej.
• Analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd) mogą zwiększać lub zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę.
• Alkohol może nieprzewidywalnie nasilać i/lub wydłużać działanie insuliny – stosuj ostrożnie.

Zawsze informuj lekarza i farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i ziołach.

8. Uwagi dla pacjenta

• Przechowywanie: nieotwarte fiolki w lodówce (2–8°C), nie zamrażać, chronić przed światłem. Po pierwszym użyciu przechowywać w temp. poniżej 30°C lub w lodówce i zużyć w ciągu 28 dni. Nie wystawiać na działanie wysokich temperatur (np. pozostawienie w nagrzanym samochodzie).
• Podróże: zabierz zapas insuliny, igieł, glukagon, źródła glukozy i materiały do samokontroli. Noś zaświadczenie medyczne. Przy zmianie stref czasowych skonsultuj plan korekty godzin podań.
• Choroba/infekcja: mierz częściej glikemię i – w cukrzycy typu 1 – ketony. Nie odstawiaj insuliny bez porady. Dbaj o nawadnianie.
• Ciąża i karmienie piersią: zapotrzebowanie na insulinę zmienia się; wymagana ścisła kontrola z lekarzem.
• Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn: zaplanuj posiłki i pomiary; miej przy sobie glukozę. Nie prowadź, jeśli odczuwasz objawy hipoglikemii.
• Edukacja: naucz się przeliczania węglowodanów, korekt dawek, zasad rotacji miejsc wstrzyknięć i użycia glukagonu.
• Bezpieczeństwo: nie udostępniaj igieł ani sprzętu. Zużyte igły i strzykawki utylizuj w przeznaczonych pojemnikach.

9. Ostrzeżenie edukacyjne

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Nie zmieniaj dawki ani schematu stosowania bez porady specjalisty. W przypadku ciężkiej hipoglikemii (utrata przytomności, drgawki) lub objawów kwasicy ketonowej (bardzo wysoka glikemia, ketony, nudności/wymioty, ból brzucha, szybki oddech, zapach acetonu) niezwłocznie wezwij pomoc medyczną.