1. Nazwa leku i postać

Viramune – tabletki o przedłużonym uwalnianiu (ang. extended-release, XR) stosowane w terapii zakażenia HIV-1.

Warianty opakowań

• Viramune tabletki o przedłużonym uwalnianiu 400 mg – 30 tabletek w butelce.

2. Substancja czynna

Nevirapina – lek przeciwretrowirusowy z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NNRTI). Hamuje namnażanie wirusa HIV-1.

3. Wskazania do stosowania

Viramune jest stosowany w leczeniu zakażenia HIV-1 u dorosłych i młodzieży. Zawsze stosuje się go w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Lek nie leczy całkowicie HIV, ale pomaga zmniejszyć ilość wirusa i wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego.

4. Dawkowanie i sposób podawania

Dawkę i schemat ustala lekarz prowadzący na podstawie Twojego stanu klinicznego, wyników badań i innych przyjmowanych leków.

Typowy schemat u dorosłych i młodzieży

• Okres wstępny (tzw. lead-in): zazwyczaj nevirapina o natychmiastowym uwalnianiu 200 mg raz na dobę przez 14 dni (w celu zmniejszenia ryzyka wysypki).
• Następnie: Viramune tabletki o przedłużonym uwalnianiu 400 mg – 1 tabletka raz na dobę, codziennie o stałej porze.

Jeśli w okresie wstępnym pojawi się wysypka, nie zwiększaj dawki – skontaktuj się z lekarzem; zwiększenie dawki zwykle odracza się do ustąpienia zmian skórnych.

Sposób podawania

• Tabletkę połknij w całości, popijając wodą. Nie krusz, nie żuj, nie dziel.
• Można przyjmować z posiłkiem lub niezależnie od niego.
• Stosuj codziennie, regularnie. Nie przerywaj leczenia bez uzgodnienia z lekarzem.

Pominięcie dawki

• Jeśli przypomnisz sobie w ciągu kilku godzin – przyjmij dawkę jak najszybciej.
• Jeśli zbliża się pora kolejnej dawki – pomiń zapomnianą i przyjmij następną o zwykłej porze.
• Nie stosuj dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej.
• Jeśli przerwa w leczeniu trwała ponad 7 dni, skontaktuj się z lekarzem – zwykle konieczny jest ponowny 14‑dniowy okres wstępny mniejszą dawką.

Monitorowanie

Niezbędne są regularne badania krwi (zwłaszcza próby wątrobowe) – najczęściej w pierwszych 6–18 tygodniach terapii oraz według zaleceń lekarza.

5. Działania niepożądane

Nie każdy pacjent ich doświadczy. Największe ryzyko ciężkich działań niepożądanych dotyczy pierwszych 6 tygodni terapii.

Częste działania niepożądane

• Wysypka (od łagodnej do umiarkowanej), świąd.
• Bóle głowy, zmęczenie, bezsenność.
• Nudności, bóle brzucha, biegunka.
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w badaniach krwi.

Poważne działania niepożądane – natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub wezwij pomoc

• Ciężkie reakcje skórne: rozległa wysypka z pęcherzami, owrzodzenia jamy ustnej, złuszczanie skóry, gorączka, bóle mięśni/stawów, obrzęk twarzy – mogą to być SJS/TEN lub DRESS.
• Uszkodzenie wątroby (hepatotoksyczność): ból w prawym nadbrzuszu, zażółcenie skóry/oczu, ciemny mocz, silne zmęczenie, nudności/wymioty, gorączka.
• Reakcje alergiczne: wysypka z dusznością, świszczący oddech, zawroty głowy, obrzęk twarzy/języka.

Dodatkowo, podczas skutecznego leczenia HIV może wystąpić tzw. zespół rekonstytucji immunologicznej (nasilenie utajonych zakażeń) oraz zmiany w rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej i w lipidach/glukozie.

6. Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość (uczulenie) na nevirapinę lub którykolwiek składnik leku.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (np. zaawansowana marskość, Child‑Pugh C) lub czynne, ciężkie zapalenie wątroby.
• Wcześniejsze ciężkie reakcje skórne (SJS/TEN) lub ciężka hepatotoksyczność po nevirapinie – nie wolno ponownie stosować.

Szczególna ostrożność przy rozpoczynaniu terapii u kobiet z liczbą CD4 > 250 kom./µl i mężczyzn > 400 kom./µl (wyższe ryzyko działań niepożądanych ze strony wątroby). Decyzję zawsze podejmuje lekarz.

7. Interakcje z innymi lekami

Viramune może wchodzić w interakcje, ponieważ wpływa na enzymy wątrobowe odpowiedzialne za metabolizm wielu leków (CYP3A, CYP2B6). Zawsze poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, także ziołowych i bez recepty.

Przykłady istotnych interakcji

• Dziurawiec (Hypericum perforatum) – przeciwwskazany, może obniżać skuteczność leczenia.
• Antybiotyki/chemioprofilaktyka gruźlicy: ryfampicyna (niezalecana – obniża stężenie nevirapiny), ryfabutyna (wymaga nadzoru).
• Leki przeciwgrzybicze: ketokonazol/itrakonazol – możliwe istotne interakcje, zwykle niezalecane.
• Leki przeciwpadaczkowe: karbamazepina, fenytoina, fenobarbital – mogą zmieniać stężenia leków; potrzebny monitoring.
• Antykoncepcja hormonalna (tabletki, plastry, implanty) – skuteczność może być zmniejszona; zalecane dodatkowe metody barierowe.
• Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna) – konieczna kontrola INR.
• Metadon – możliwa potrzeba dostosowania dawki.
• Inne leki przeciwretrowirusowe – schemat łączy się zgodnie z zaleceniami lekarza; nie łączyć z innymi NNRTI bez wyraźnego zalecenia.
• Deksametazon (ogólnoustrojowo) – może wpływać na stężenia leków; wymaga nadzoru.

8. Uwagi dla pacjenta

• Objawy alarmowe (szczególnie w pierwszych tygodniach): każda wysypka, gorączka, złe samopoczucie, bóle mięśni/stawów, objawy zapalenia wątroby. Natychmiast zgłoś się do lekarza.
• Regularność: przyjmuj lek codziennie o tej samej porze. Nie przerywaj terapii bez konsultacji – ryzyko nieskuteczności i oporności wirusa.
• Alkohol: ogranicz lub unikaj – dodatkowo obciąża wątrobę.
• Ciąża: jeśli planujesz ciążę lub jesteś w ciąży, poinformuj lekarza – dobierze najbezpieczniejszą terapię przeciwretrowirusową.
• Karmienie piersią: osoby żyjące z HIV nie powinny karmić piersią, aby zapobiec przeniesieniu wirusa (postępuj zgodnie z lokalnymi zaleceniami lekarza).
• Prowadzenie pojazdów/obsługa maszyn: jeśli odczuwasz zawroty głowy, zmęczenie lub senność – zachowaj ostrożność.
• Badania kontrolne: przestrzegaj terminów badań (enzymy wątrobowe, morfologia, wirusologia), szczególnie przez pierwsze 18 tygodni.
• Przechowywanie: w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci, w temperaturze pokojowej, w oryginalnym opakowaniu.

9. Ostrzeżenie edukacyjne

Niniejszy materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji medycznej ani informacji z ulotki producenta. O dawkowaniu, zmianie schematu leczenia, przerwach w terapii i łączeniu z innymi lekami decyduje wyłącznie lekarz prowadzący. W razie jakichkolwiek wątpliwości skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.