Zerit – proszek do sporządzania zawiesiny doustnej

Ten materiał ma charakter edukacyjny i przypomina ulotkę dla pacjenta. Ma na celu pomoc w zrozumieniu, jak działa lek Zerit (stawudyna), kiedy się go stosuje oraz na co zwrócić uwagę podczas terapii.

1. Nazwa leku i postać

Nazwa: Zerit

Postać: proszek do sporządzania zawiesiny doustnej (po sporządzeniu zwykle 1 mg/ml)

Warianty opakowań:

• Zerit proszek do sporządzania zawiesiny doustnej (po sporządzeniu 1 mg/ml) – 1 butelka zawierająca 200 mg substancji czynnej (po sporządzeniu roztworu zawiesina o stężeniu 1 mg/ml).

Uwaga: Sporządzoną zawiesinę przygotowuje zazwyczaj farmaceuta. Na etykiecie z apteki znajdziesz informację o stężeniu, sposobie dawkowania oraz dacie ważności po sporządzeniu.

2. Substancja czynna

Stawudyna (ang. stavudine) – lek przeciwwirusowy z grupy nukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NRTI).

3. Wskazania do stosowania

Zerit jest stosowany w leczeniu zakażenia wirusem HIV-1, zwykle w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Współczesne wytyczne preferują inne leki ze względu na profil bezpieczeństwa; stawudyna bywa stosowana jedynie w szczególnych sytuacjach klinicznych, gdy inne opcje są niedostępne lub nietolerowane.

4. Dawkowanie i sposób podawania

Stosuj dokładnie według zaleceń lekarza. Dawkę ustala się indywidualnie, m.in. na podstawie masy ciała, funkcji nerek oraz współstosowanych leków.

• Dorośli: często stosuje się dawki podzielone co 12 godzin. Typowe zakresy dawek zależą od masy ciała (np. niższa dawka przy m.c. < 60 kg, wyższa przy m.c. ≥ 60 kg). O dokładnej dawce zdecyduje lekarz.
• Dzieci: dawka zależy od masy ciała i/lub powierzchni ciała – schemat ustala lekarz.
• Niewydolność nerek: może wymagać zmniejszenia dawki lub wydłużenia odstępów między dawkami.

Sporządzanie i podawanie zawiesiny:

• Zawiesinę zwykle sporządza farmaceuta. Jeśli sporządzasz w domu, postępuj ściśle według instrukcji na etykiecie.
• Przed każdą dawką energicznie wstrząśnij butelką.
• Odmierzaj dawkę przy użyciu strzykawki doustnej lub miarki dołączonej do opakowania.
• Można przyjmować niezależnie od posiłków.

Przechowywanie po sporządzeniu: zazwyczaj w lodówce (2–8°C). Nie zamrażać. Zużyć w terminie wskazanym na etykiecie aptecznej (często do 30 dni). Przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Pominięcie dawki: jeśli przypomnisz sobie w ciągu kilku godzin, przyjmij pominiętą dawkę. Jeśli zbliża się pora kolejnej – pomiń zaległą i przyjmij następną według planu. Nie przyjmuj dawki podwójnej.

Przedawkowanie: w razie przyjęcia zbyt dużej dawki skontaktuj się z lekarzem lub pogotowiem.

5. Działania niepożądane

Jak każdy lek, Zerit może powodować działania niepożądane. Poinformuj lekarza o wszelkich niepokojących objawach.

Częste/umiarkowane:

• Drętwienie, mrowienie, pieczenie lub ból dłoni i stóp (neuropatia obwodowa).
• Bóle głowy, zmęczenie.
• Nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha.
• Wysypka skórna.
• Zmiany rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, w tym lipoatrofia (zanik tkanki tłuszczowej, np. w twarzy, kończynach, pośladkach).
• Wzrost aktywności enzymów wątrobowych w badaniach krwi.

Poważne (wymagają pilnego kontaktu z lekarzem / SOR):

• Kwasica mleczanowa i hepatomegalia ze stłuszczeniem wątroby: głęboki, szybki oddech, uporczywe nudności/wymioty, ból brzucha, nietypowe zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy, zażółcenie skóry i oczu.
• Zapalenie trzustki: silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, nudności, wymioty.
• Ciężkie zaburzenia wątroby (w tym niewydolność), ciężkie reakcje skórne.

Inne: zespół rekonstrukcji immunologicznej po rozpoczęciu terapii skojarzonej (nasilenie objawów zakażeń oportunistycznych), martwica kości (ból i sztywność stawów).

6. Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość (uczulenie) na stawudynę lub którykolwiek składnik leku.
• Nie stosować jednocześnie z zydowudyną (AZT) ze względu na niekorzystne oddziaływanie farmakodynamiczne.

Szczególna ostrożność: choroby wątroby (w tym zapalenie wątroby), zapalenie trzustki lub jego epizody w przeszłości, neuropatia obwodowa, otyłość, ciąża, niewydolność nerek, jednoczesne stosowanie leków zwiększających ryzyko neuropatii lub kwasicy mleczanowej.

7. Interakcje z innymi lekami

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, także dostępnych bez recepty i suplementach.

• Didanozyna (ddI) i/lub hydroksymocznik – zwiększone ryzyko zapalenia trzustki, kwasicy mleczanowej i toksyczności wątrobowej. Połączenie zazwyczaj niezalecane.
• Zydowudyna (AZT) – nie łączyć (działanie antagonistyczne).
• Leki i substancje neurotoksyczne (np. izoniazyd, metronidazol, winkrystyna) – większe ryzyko neuropatii obwodowej.
• Leki potencjalnie nefrotoksyczne (np. aminoglikozydy, amfoterycyna B, gancyklowir) – mogą wpływać na eliminację leku i nasilać działania niepożądane.
• Interferon alfa i/lub rybawiryna (leczenie WZW C) – zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej z NRTI.
• Alkohol – zwiększa ryzyko zapalenia trzustki i uszkodzenia wątroby; należy unikać lub istotnie ograniczyć.

8. Uwagi dla pacjenta

• Zerit nie leczy HIV, ale pomaga kontrolować zakażenie i zmniejsza ryzyko rozwoju AIDS. Skuteczność zależy od regularnego przyjmowania wszystkich przepisanych leków przeciwretrowirusowych.
• Nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem – nagłe odstawienie może prowadzić do wzrostu wiremii i oporności wirusa.
• Natychmiast zgłoś objawy sugerujące neuropatię (mrowienie, drętwienie, ból dłoni/stóp), zapalenie trzustki lub kwasicę mleczanową.
• Podczas terapii wymagane są regularne badania krwi (ocena wątroby, nerek, mleczanów, trzustki).
• Jeśli jesteś w ciąży, planujesz ciążę lub karmisz piersią – niezwłocznie poinformuj lekarza. U kobiet ciężarnych stosowanie stawudyny jest co do zasady unikane ze względu na bezpieczeństwo. W obszarach z bezpiecznym dostępem do mleka modyfikowanego zaleca się unikanie karmienia piersią przez osoby żyjące z HIV.
• Możesz odczuwać zawroty głowy lub zmęczenie – zachowaj ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
• Przechowuj lek w lodówce po sporządzeniu, poza zasięgiem dzieci. Nie używaj po upływie terminu przydatności z etykiety.

9. Ostrzeżenie edukacyjne

Informacje zawarte w tym materiale mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nie zmieniaj dawki ani schematu leczenia bez konsultacji medycznej. W przypadku wątpliwości, nowych objawów lub podejrzenia działań niepożądanych skontaktuj się z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą.