1. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): pierwszy wybór w bólu miesiączkowym

NLPZ (np. ibuprofen, naproksen, diklofenak) hamują produkcję prostaglandyn, dzięki czemu zmniejszają zarówno skurcze, jak i stan zapalny. W licznych badaniach klinicznych to właśnie one okazały się najskuteczniejszym leczeniem pierwszej linii w pierwotnym bólu menstruacyjnym.

Jak zwiększyć skuteczność i bezpieczeństwo:

• Zacznij wcześnie – najlepiej przy pierwszych zwiastunach bólu lub tuż przed spodziewanym krwawieniem, jeśli masz regularny cykl.
• Stosuj regularnie przez 1–2 dni zgodnie z ulotką (lub zaleceniem lekarza), zamiast pojedynczych, „ratunkowych” dawek.
• Nie łącz kilku NLPZ równocześnie i unikaj nadmiernego spożycia alkoholu – to zwiększa ryzyko działań niepożądanych ze strony żołądka.
• Rozważ paracetamol jako dodatek, jeśli NLPZ są niewystarczające lub przeciwwskazane, choć sam paracetamol zwykle działa słabiej.
• Alternatywy rozkurczowe (np. drotaweryna, butylobromek hioscyny) mogą przynieść ulgę jako uzupełnienie, bo rozluźniają mięśniówkę gładką.

2. Ciepło i metody fizykalne: termofor, kąpiel, TENS

Miejscowe ciepło rozluźnia mięśnie, zwiększa ukrwienie i może modulować przewodzenie bodźców bólowych. Badania sugerują, że stałe, umiarkowane ciepło (np. elastyczne okłady grzewcze) może działać porównywalnie do leków przeciwbólowych u części osób.

• Termofor lub poduszka elektryczna – przykładaj do podbrzusza lub lędźwi 15–20 minut, kilka razy dziennie. Pilnuj, by ciepło było komfortowe (nie za gorące), by uniknąć oparzeń.
• Ciepła kąpiel lub prysznic – oprócz ciepła dochodzi efekt relaksu całego ciała i rozluźnienia powięzi.
• TENS (przezskórna stymulacja nerwów) – przenośne urządzenie przykładane elektrodami do skóry może zmniejszać odczuwanie bólu. To bezpieczna, niefarmakologiczna opcja, którą wiele osób ocenia jako pomocną.

Ciepło dobrze łączy się z NLPZ i delikatnym ruchem – to „multimodalne” podejście często przynosi najlepszy efekt.

3. Ruch, rozciąganie i techniki oddechowe

Aktywność fizyczna stymuluje wydzielanie endorfin i poprawia ukrwienie miednicy, co może obniżać nasilenie skurczów i poziom percepcji bólu. Nie chodzi o intensywne treningi – lepsze są krótsze, łagodne formy ruchu.

• Spacery lub lekki rower 20–30 minut dziennie w pierwszych dniach krwawienia.
• Joga / pilates – pozycje jak „dziecko”, „kotek‑krówka”, łagodne skręty i rozciąganie bioder. Skup się na płynnym, przeponowym oddechu.
• Ćwiczenia rozluźniające dno miednicy – delikatne „roztapianie” napięcia zamiast wzmacniania w szczycie bólu może być korzystniejsze.
• Techniki oddechowe (np. 4–6 wolnych wdechów na minutę) i relaksacja mięśniowa pomagają zmniejszyć napięcie i „wyciszyć” układ nerwowy.

4. Dieta, nawodnienie i suplementy z potwierdzonym potencjałem

Choć sama dieta nie „wyłączy” bólu, może zmniejszyć stan zapalny i wahania, które wyostrzają dolegliwości. Zadbaj o:

• Talerz przeciwzapalny – warzywa i owoce, pełne ziarna, rośliny strączkowe, orzechy, oliwa. Ogranicz ultraprzetworzone produkty bogate w cukry proste i tłuszcze trans.
• Kwasy omega‑3 – regularne spożycie tłustych ryb morskich, orzechów włoskich czy siemienia lnianego wspiera „przesuwanie” równowagi ku mediacjom przeciwzapalnym.
• Magnez i witaminy z grupy B – magnez może wspierać rozluźnianie mięśni i modulację przewodzenia nerwowego; tiamina (B1) bywa pomocna u części osób.
• Witamina D – warto wyrównać niedobory (potwierdzone badaniem), co może mieć korzystny wpływ na ogólne odczuwanie bólu.
• Imbir – ceniony za właściwości przeciwzapalne; w badaniach bywał porównywany do NLPZ u części pacjentek. W praktyce: napar z imbiru lub ekstrakt standaryzowany po konsultacji.
• Nawodnienie i ciepłe napary – woda, napar z imbiru czy mięty; ogranicz sól, jeśli masz tendencję do zatrzymywania wody i wzdęć.
• Kofeina i alkohol – obserwuj swój organizm; u niektórych kofeina nasila skurcze i niepokój, alkohol może nasilać stan zapalny i zaburzać sen.

5. Rozwiązania hormonalne i kiedy skonsultować się z lekarzem

Jeśli ból jest silny, nawracający i nie ustępuje mimo metod domowych i leków bez recepty, porozmawiaj z lekarzem o opcjach terapii hormonalnej i diagnostyce przyczyn wtórnych.

Możliwe opcje (dobór zawsze indywidualny):

• Antykoncepcja hormonalna (tabletki, plastry, pierścień) – stabilizuje wahania hormonalne, zmniejsza grubość endometrium i produkcję prostaglandyn, co zwykle łagodzi ból i skraca krwawienia.
• Wkładka domaciczna z lewonorgestrelem – często znacznie zmniejsza dolegliwości i obfitość miesiączek.
• Inne schematy – w określonych przypadkach (np. endometrioza) możliwe są alternatywne terapie pod opieką specjalisty.