Telemedycyna to nie chwilowa moda, lecz odpowiedź systemów ochrony zdrowia na realne potrzeby: rosnącą liczbę pacjentów, niedobór personelu, konieczność stałego monitorowania chorób przewlekłych i oczekiwanie na wygodny dostęp do specjalistów. Wraz z rozwojem e‑recept, e‑skierowań i zdalnego monitorowania parametrów życiowych (RPM), konsultacje online stały się codziennością. Jednocześnie wokół nich urosły mity, które mogą zniechęcać do korzystania z wartościowych rozwiązań.

W artykule obalamy 5 najczęstszych mitów o telemedycynie. Pokazujemy, gdzie teleporady sprawdzają się najlepiej, jak zadbać o bezpieczeństwo danych i kiedy wizyta stacjonarna pozostaje konieczna.

Mit 1: „Telemedycyna jest mniej skuteczna niż wizyta w gabinecie”

Skąd się bierze ten mit?

Naturalne jest przekonanie, że brak bezpośredniego badania fizykalnego obniża skuteczność. W rzeczywistości skuteczność zależy od wskazania klinicznego, jakości narzędzi i kompetencji zespołu.

Co mówią badania i praktyka?

Przeglądy badań i doświadczenia systemów ochrony zdrowia sugerują, że w wielu obszarach telemedycyna jest porównywalna pod względem wyników do opieki stacjonarnej, a bywa efektywniejsza organizacyjnie. Dotyczy to m.in.:

• kontroli chorób przewlekłych (np. nadciśnienie, cukrzyca typu 2) przy wsparciu zdalnych pomiarów i regularnych konsultacji,
• zdrowia psychicznego (psychoterapia, konsultacje psychiatryczne w stabilnych wskazaniach),
• dermatologii (teledermatologia z dokumentacją fotograficzną wysokiej jakości),
• optymalizacji farmakoterapii i kontynuacji leczenia (odnowienie recept, omówienie działań niepożądanych),
• kontroli po wypisie lub po zabiegu, gdy istotna jest szybka ocena gojenia i samopoczucia, a nie pełne badanie.

Kluczem jest triage – właściwe kierowanie pacjenta do zdalnej lub stacjonarnej ścieżki. Wiele placówek stosuje modele hybrydowe: wstępna teleporada + wizyta w gabinecie, jeśli objawy lub wyniki sugerują potrzebę badania bezpośredniego.

Kiedy wizyta stacjonarna pozostaje niezbędna?

• ostre stany zagrożenia życia lub ciężkie, szybko narastające objawy (np. objawy udaru, zawału – w razie nagłych przypadków dzwoń pod 112),
• konieczność badania fizykalnego lub zabiegu (np. badanie ginekologiczne, chirurgiczne, badanie neurologiczne z pełną oceną odruchów),
• procedury wymagające sprzętu medycznego na miejscu (endoskopia, USG wykonywane przez lekarza w gabinecie).

Wskazówka dla pacjentów

Przed e‑wizytą przygotuj aktualne pomiary (np. ciśnienie, glikemie), listę leków i objawów z czasem ich trwania. To zwiększa trafność rozpoznania i skuteczność zaleceń – tak samo jak w gabinecie.

Mit 2: „Telemedycyna nadaje się tylko do błahych spraw”

Teleopieka ma szerokie zastosowania

Telemedycyna to nie tylko „szybka recepta”. Obejmuje pełne ścieżki opieki i złożone interwencje kliniczne:

• Opieka przewlekła i prewencja: personalizowane plany leczenia, regularne telewizyty kontrolne, zdalne monitorowanie (ciśnieniomierze, glukometry, pulsoksymetry, wagi z łącznością).
• Telekardiologia i telepulmonologia: analiza danych z urządzeń domowych, ocena nasilenia duszności, dostosowanie leków.
• Teledermatologia: asynchroniczna ocena zmian skórnych na podstawie standaryzowanych zdjęć z odpowiednim oświetleniem.
• Zdrowie psychiczne: terapia poznawczo‑behawioralna online, farmakoterapia z monitorowaniem nastroju i działań niepożądanych.
• Rehabilitacja (telerehabilitacja): programy ćwiczeń z wideoinstrukcjami, bieżąca korekta techniki przez fizjoterapeutę.
• Opieka pooperacyjna: kontrola ran, edukacja, szybka reakcja na objawy ostrzegawcze.
• Teleopieka pediatryczna: porady rodzicielskie, ocena wysypek, kaszlu, żywienia – z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i kierowaniem na badanie, gdy to potrzebne.

Asynchronicznie czy „na żywo”?

Telemedycyna działa w trybie synchronicznym (wideowizyta/telefon) i asynchronicznym (wiadomości, formularze, zrzuty ekranu, wyniki badań). Asynchroniczna ścieżka jest skuteczna, kiedy potrzebna jest analiza danych, a nie rozmowa w czasie rzeczywistym. Skraca to czas odpowiedzi i zmniejsza liczbę niepotrzebnych wizyt.

Jak uniknąć ograniczeń?

• używaj certyfikowanych urządzeń do domowych pomiarów i zapisuj wyniki,
• dla zmian skórnych wykonuj ostre, doświetlone zdjęcia z podziałką (np. linijka),
• korzystaj z formularzy objawów proponowanych przez placówkę – porządkują wywiad i przyspieszają pomoc.

Mit 3: „Teleporady są niebezpieczne dla prywatności danych”

Bezpieczeństwo to proces, nie jednorazowa funkcja

Ryzyko naruszeń istnieje w każdej formie opieki, ale profesjonalne platformy telemedyczne projektuje się tak, by spełniały wymogi ochrony danych i minimalizowały wektory ataku.

Co zapewniają odpowiedzialni dostawcy?

• Szyfrowanie end‑to‑end transmisji audio/wideo i danych medycznych w spoczynku,
• Silne uwierzytelnianie (np. MFA) oraz kontrola dostępu oparta na rolach,
• Rejestrowanie zdarzeń (audyt), zarządzanie incydentami i regularne testy bezpieczeństwa,
• Zgodność z RODO/GDPR i lokalnymi wytycznymi (w Polsce: Ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia, wymogi CeZ),
• Umowy powierzenia przetwarzania między placówką a dostawcą systemu.

Dla pacjentów ważna jest również higiena cyfrowa: aktualne oprogramowanie, silne hasła, prywatne łącze (unikaj publicznego Wi‑Fi), słuchawki w miejscach publicznych. Placówki powinny szkolić personel z rozpoznawania phishingu i zasad „minimum uprawnień”.

Więcej o ramach bezpieczeństwa i cyfrowym zdrowiu znajdziesz m.in. w zasobach

Zdrowie Online