Czym jest e‑zwolnienie (e‑ZLA) i co je wyróżnia

E‑zwolnienie to elektroniczne zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy. Zastąpiło papierowe druki i jest dziś jedyną obowiązującą formą wystawiania L4. Lekarz wprowadza je do systemu teleinformatycznego, a dokument automatycznie trafia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), na profil pracodawcy w PUE ZUS oraz na konto pacjenta w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP).

Najważniejsze cechy e‑ZLA:

• Automatyczne doręczenie do ZUS i pracodawcy — nie trzeba już dostarczać papierowej kopii.
• Szybkość i wygoda — zwłaszcza przy teleporadzie; dokument jest widoczny niemal od razu po wystawieniu.
• Mniej błędów formalnych — część danych (np. PESEL, dane płatnika) system pobiera automatycznie.
• Większa prywatność — pracodawca nie widzi rozpoznania choroby, wyłącznie zakres i rodzaj niezdolności do pracy.
• Śledzenie online — pracownik sprawdza szczegóły i historię zwolnień w IKP i/lub PUE ZUS.

Kto może wystawić e‑zwolnienie i na jakich zasadach

Elektroniczne zwolnienie wystawia lekarz posiadający uprawnienia do orzekania o czasowej niezdolności do pracy i dostęp do systemu ZUS (dotyczy to także lekarzy dentystów z takimi uprawnieniami). E‑ZLA może zostać wystawione:

• po badaniu stacjonarnym w gabinecie,
• w trakcie teleporady (telefonicznej lub wideo), jeśli stan zdrowia można wiarygodnie ocenić na podstawie wywiadu i dokumentacji,
• wstecznie — co do zasady na krótki okres, gdy dokumentacja lub badanie potwierdzają wcześniejszą niezdolność do pracy,
• na cały okres hospitalizacji i rekonwalescencji po wypisie.

Kiedy przysługuje zwolnienie lekarskie

E‑ZLA wystawia się, gdy ubezpieczony jest czasowo niezdolny do pracy lub wymaga opieki. Najczęstsze sytuacje:

• Choroba własna — urazy, infekcje, zaostrzenia chorób przewlekłych, stany po zabiegach itp.
• Opieka nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny — lekarz wystawia właściwy rodzaj e‑ZLA (opiekuńcze).
• Ciąża — gdy lekarz stwierdzi niezdolność do pracy; w tej sytuacji obowiązują korzystniejsze zasady wypłaty świadczeń.
• Wypadek przy pracy lub w drodze do/z pracy — zwolnienie służy do rozliczenia świadczeń z odpowiednim trybem.

Okres niezdolności do pracy, za który przysługuje świadczenie chorobowe, jest limitowany (tzw. okres zasiłkowy). Co do zasady to maksymalnie 182 dni, a w określonych przypadkach (m.in. ciąża, gruźlica) dłużej. Po jego wyczerpaniu możliwe jest świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy.

E‑ZLA krok po kroku — jak je otrzymać

1. Skontaktuj się z lekarzem (przychodnia, poradnia, teleporada) i umów na wizytę.
2. Przygotuj dane: PESEL, dane pracodawcy/płatnika (najlepiej NIP), adres przebywania w czasie zwolnienia, informację o innych miejscach pracy.
3. Badanie i orzeczenie — lekarz ocenia stan zdrowia i decyduje o zasadności oraz czasie trwania zwolnienia.
4. Wystawienie e‑ZLA — dokument trafia automatycznie do ZUS, do pracodawcy (PUE ZUS) i na Twoje konto IKP. Jeśli chcesz, poproś o wydruk informacyjny.
5. Poinformuj pracodawcę o nieobecności zgodnie z regulaminem (np. SMS, e‑mail, telefon). Choć nie musisz dostarczać dokumentu, powinieneś niezwłocznie zgłosić absencję.
6. Sprawdź poprawność — zaloguj się do IKP/PUE ZUS i zweryfikuj daty, adres oraz pracodawcę. W razie nieścisłości skontaktuj się szybko z lekarzem, aby wprowadzić korektę.

Gdzie sprawdzić e‑zwolnienie: PUE ZUS i IKP

Internetowe Konto Pacjenta (IKP)

Wejdź na stronę pacjent.gov.pl i zaloguj się przez Profil Zaufany, e‑dowód lub aplikację mObywatel. W zakładce „Zwolnienia” zobaczysz:

• daty i rodzaj zwolnienia,
• oznaczenie trybu (np. czy chory powinien leżeć),
• adres przebywania podczas choroby.

Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS)

Po zalogowaniu (pue.zus.pl) sprawdzisz historię e‑ZLA i status świadczeń. Od 2023 r. każdy płatnik składek ma obowiązek posiadać profil PUE ZUS, dlatego pracodawca z zasady widzi Twoje e‑zwolnienie bez dodatkowych czynności z Twojej strony.

Obowiązki pracownika i pracodawcy

Pracownik

• Niezwłocznie poinformuj pracodawcę o nieobecności i przewidywanym czasie jej trwania.
• Podaj właściwy adres przebywania w okresie zwolnienia; zaktualizuj go w razie zmiany.
• Nie wykonuj pracy zarobkowej ani czynności sprzecznych z celem zwolnienia.
• Udostępnij dokumentację lub wyjaśnienia na żądanie ZUS/pracodawcy w trakcie kontroli.

Pracodawca/płatnik

• Odbiera e‑ZLA na PUE ZUS i rozlicza nieobecność pracownika zgodnie z przepisami.
• Wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze dni niezdolności (zasiłek chorobowy rozlicza ZUS po przekroczeniu progu ustawowego).
• Może przeprowadzić kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lub wystąpić do ZUS o weryfikację.

Wynagrodzenie i zasiłek chorobowy — ile i kiedy

W Polsce świadczenia z tytułu choroby dzielą się na dwie fazy:

• Wynagrodzenie chorobowe — wypłacane przez pracodawcę przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym (dla pracowników, którzy ukończyli 50 lat — 14 dni).
• Zasiłek chorobowy — po przekroczeniu powyższego limitu wypłaca go ZUS.

Wysokość świadczenia (co do zasady od podstawy wymiaru):

• 80% — standardowa stawka za okres choroby (także w szpitalu),
• 100% — m.in. w okresie ciąży, w razie wypadku w drodze do/z pracy lub w pracy, a także w innych ustawowo wskazanych przypadkach (np. dawstwo komórek, tkanek, narządów).

Podstawa wymiaru i szczegóły wyliczenia (składniki wynagrodzenia, premie, nieobecności) mogą się różnić w zależności od indywidualnej sytuacji. W razie wątpliwości skonsultuj się z działem kadr lub bezpośrednio z ZUS.

Najczęstsze błędy przy e‑ZLA i jak ich uniknąć

• Nieaktualny adres podczas choroby — grozi problemami przy kontroli; zgłaszaj każdą zmianę lekarzowi lub do ZUS.
• Brak szybkiej informacji dla pracodawcy — choć e‑ZLA trafia automatycznie, regulaminy zwykle wymagają niezwłocznego zawiadomienia o absencji.
• Błędne dane płatnika — jeśli masz kilka umów, dopilnuj, aby e‑ZLA obejmowało wszystkie zatrudnienia.
• Aktywność sprzeczna z celem zwolnienia — praca zarobkowa, ciężkie remonty czy wyjazdy rekreacyjne przy zwolnieniu z zaleceniem „chory powinien leżeć” mogą skutkować utratą świadczeń.
• Brak logowania do IKP/PUE — nie wychwycisz literówek lub rozbieżności, które łatwo skorygować na świeżo.

Kontrole ZUS i zasady korzystania ze zwolnienia

ZUS i pracodawca mają prawo kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia oraz zasadność przyznania świadczeń. Kontrola może obejmować:

• Sprawdzenie obecności pod wskazanym adresem i sposobu spędzania czasu (zgodnie z celem zwolnienia),
• Weryfikację dokumentacji medycznej (po stronie ZUS/lekarza orzecznika),
• Analizę aktywności zawodowej w okresie e‑ZLA (również w innych miejscach pracy).

Na e‑ZLA lekarz może wskazać tryb:

• „1” — może chodzić — dozwolone są codzienne, niezbędne aktywności (np. wyjście do apteki),
• „2” — chory powinien leżeć — aktywność powinna być ściśle ograniczona do niezbędnego minimum medycznego.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy muszę dostarczyć e‑zwolnienie pracodawcy?

Nie. E‑ZLA trafia automatycznie do ZUS i na PUE ZUS pracodawcy. Twoim obowiązkiem jest natomiast niezwłocznie poinformować o nieobecności zgodnie z firmowymi zasadami.

Czy pracodawca widzi moją diagnozę?

Nie. Pracodawca widzi wyłącznie dane niezbędne do rozliczenia zwolnienia (m.in. okres, tryb, kody uprawniające do określonych stawek). Rozpoznanie medyczne pozostaje poufne.

Czy zwolnienie może być wystawione wstecz?

Tak, w uzasadnionych przypadkach i zwykle na krótki okres, gdy dokumentacja medyczna lub badanie potwierdzają, że niezdolność do pracy istniała już wcześniej. Decyzję podejmuje lekarz.

Czy mogę otrzymać e‑ZLA po teleporadzie?

Tak, jeśli lekarz może wiarygodnie ocenić Twój stan na podstawie wywiadu i dokumentacji. W razie potrzeby lekarz poprosi o wizytę stacjonarną lub badania dodatkowe.

Co jeśli mam dwa etaty albo dodatkowe zlecenie?

E‑ZLA obejmuje wszystkie Twoje zatrudnienia. W czasie zwolnienia nie możesz pracować u żadnego pracodawcy ani zleceniodawcy.

Jak szybko pieniądze trafią na konto?

Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca zgodnie z terminem wypłat w firmie. Zasiłek chorobowy wypłaca ZUS po złożeniu przez płatnika wymaganych dokumentów — najczęściej w ciągu kilkunastu–kilkudziesięciu dni roboczych od ich kompletnego wpływu.

Czy mogę wyjechać na czas zwolnienia?

To zależy od zaleceń i trybu zwolnienia. Przy „chory powinien leżeć” wyjazdy rekreacyjne nie są co do zasady dopuszczalne. Zawsze kieruj się celem leczenia i zaleceniami lekarza, a w razie wątpliwości poproś o doprecyzowanie.

Co zrobić, gdy dane na e‑ZLA są błędne?

Skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem wystawiającym, aby wprowadził korektę w systemie. Błędny adres lub płatnik mogą utrudnić rozliczenie lub spowodować problemy przy kontroli.

Czy przedsiębiorca może dostać zasiłek chorobowy?

Tak, jeśli opłaca dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe i upłynął wymagany okres wyczekiwania. Wysokość świadczenia zależy od zgłoszonej podstawy i zasad ogólnych.

Czy e‑ZLA dotyczy także opieki nad chorym dzieckiem?

Tak. Lekarz wystawia właściwy rodzaj e‑ZLA na opiekę, a rozliczenie świadczeń odbywa się według zasad dla zasiłku opiekuńczego.

Podsumowanie

E‑zwolnienie (e‑ZLA) to szybki, bezpieczny i wygodny sposób potwierdzania niezdolności do pracy. Po konsultacji z lekarzem — również zdalnej — dokument automatycznie trafia do ZUS i pracodawcy, a Ty możesz sprawdzić go w IKP i PUE ZUS. Pamiętaj, aby niezwłocznie powiadomić pracodawcę o absencji, upewnić się, że adres przebywania w czasie choroby jest poprawny oraz stosować się do zaleceń medycznych. Dzięki temu unikniesz problemów z wypłatą świadczeń i ewentualnych nieporozumień podczas kontroli.

Jeżeli masz niestandardową sytuację (kilka umów, działalność gospodarcza, praca za granicą, długotrwała choroba lub ciąża), skonsultuj szczegóły z działem kadr lub doradcą ZUS — to najszybsza droga do poprawnego i sprawnego rozliczenia Twojego e‑ZLA.